Παθολογική αμφιβολία, μια συγκεκριμένη μορφή ιδεοληψίας

Η διαδικασία σκέψης της αμφιβολίας είναι μέρος της ζωής του καθενός. Όταν μας παρουσιάζεται ένα σταυροδρόμι ή ένα σταυροδρόμι που σχετίζεται με σημαντικές επιλογές, είναι υγιές και χρήσιμο να αμφιβάλλουμε και να κάνουμε ερωτήσεις. Ακριβώς όπως είναι υγιές να αμφισβητούμε μερικές φορές τις επιλογές που έχουν ήδη γίνει, προκειμένου να αποφασίσουμε να αλλάξουμε κατεύθυνση. Οι ερωτήσεις και οι αμφιβολίες μπορούν να αφορούν συγκεκριμένες επιλογές, αλλά και πτυχές της προσωπικότητας, στάσεων, συναισθημάτων και συναισθημάτων κάποιου, για να καταλήξουμε σε μεγαλύτερη κατανόηση του εαυτού μας και των άλλων.

Όταν κάνετε μια επιλογή ή διαμορφώνετε μια γνώμη, οι πληροφορίες, καθώς και οι ψυχικοί και συναισθηματικοί πόροι, χρησιμοποιούνται για να λάβετε μια απόφαση, να καταλήξετε σε ένα συμπέρασμα και να προχωρήσετε.

 

Αμφιβολία που γίνεται παθολογική
Ωστόσο, όταν δεν μπορείτε να το καταλάβετε σε εύλογο χρόνο και δεν μπορείτε να πάρετε μια απόφαση ή να απαντήσετε σε μια ερώτηση που μας στοιχειώνει για τον εαυτό μας, για τους άλλους ή για τον κόσμο, όταν σκεφτόμαστε το θέμα και αναζητούμε η απάντηση γίνεται πανταχού παρούσα και μας κάνει να ζούμε σε διαρκή αγωνία, είμαστε στην παρουσία του μια παθολογική αμφιβολία. Ορισμένες ερωτήσεις σέρνονται και εγκαθίστανται στο μυαλό σαν ιός, ο οποίος καταλήγει να απορροφά το μεγαλύτερο μέρος των ψυχικών πόρων ενός ατόμου, οδηγώντας σε μια συνεχή κατάσταση αγωνίας με υψηλές αιχμές άγχους.

Το υποκείμενο προσπαθεί με ατελείωτα και ανεπαίσθητα επιχειρήματα να βρει την απάντηση στο ερώτημα που το βασανίζει· και μόλις βρει μια απάντηση, αμέσως ένα αντεπιχείρημα είναι έτοιμο στο μυαλό του για να αντικρούσει το συμπέρασμα στο οποίο μόλις κατέληξε, σε έναν φαύλο κύκλο αντίθετων επιχειρημάτων που αδιάκοπα κυνηγιούνται και συγκρούονται μεταξύ τους.

Τα ερωτήματα που περισσότερο από όλα μπορούν να οδηγήσουν σε εμμονική αμφιβολία είναι εκείνα των οποίων οι απαντήσεις φαίνονται πιο έντονα συνδεδεμένες με καθοριστικές επιπτώσεις για το μέλλον και την ταυτότητά του. Επαγγελματική επιλογή, συναισθηματική σχέση, σεξουαλική ταυτότητα, για να αναφέρουμε τις πιο συχνές, αλλά υπάρχουν και άλλες που φαίνονται πιο εξωφρενικές και πρωτότυπες.

Το συναίσθημα που ενώνει όλες τις επακόλουθες ερωτήσεις και αμφιβολίες είναι ο φόβος. Φόβος της λανθασμένης επιλογής, φόβος ότι δεν είσαι ψυχολογικά υγιής, φόβος ότι έχεις κάνει κάποιο θεμελιώδες λάθος στο παρελθόν, όλες οι συνθήκες που, στην αντίληψη που έχει το υποκείμενο, μπορούν να επηρεάσουν ανεπανόρθωτα όλη τη ζωή και την πιθανότητα της παρούσας και της μελλοντικής ευτυχίας .

Μερικά από τα ερωτήματα που οδηγούν σε παθολογική αμφιβολία παρουσιάζονται ως υγιή και θεμιτά ερωτήματα για τον εαυτό, τις σχέσεις και τον κόσμο. Παραδείγματα τέτοιων ερωτήσεων είναι: « Να συνεχίσω να σπουδάζω νομική ή να αλλάξω ειδικότητα ; – Είμαι πραγματικά ερωτευμένος με τον φίλο μου; – Μου αρέσει πραγματικά η κοπέλα μου ή όχι; – Ήταν η επαγγελματική μου επιλογή η σωστή για μένα ή πρέπει να αλλάξω; – Είναι αυτό που κάνω αποτέλεσμα αυτού που θέλω ή είναι αποτέλεσμα πιέσεων από τις οποίες δεν μπορώ να ξεφύγω; »

Αυτά είναι στην πραγματικότητα ερωτήματα που θα μπορούσαν εύλογα να τεθούν ως αφετηρία για μια υπόθεση αλλαγής, η οποία μεταβαίνει από μια κατάσταση δυσαρέσκειας σε μια κατάσταση μεγαλύτερης ευημερίας.

 

Η παθολογική αμφιβολία κατατρώει το μυαλό
Όταν παίρνουν τη μορφή παθολογικής αμφιβολίας, τέτοιες ερωτήσεις καταλήγουν να παίρνουν βάρος και δυσανάλογο νόημα, λες και ολόκληρη η ζωή και η ευτυχία του υποκειμένου εξαρτώνται πλήρως και ανεπανόρθωτα από τη λύση της ερώτησης. Οι δραστηριότητες της καθημερινής ζωής, η διάθεση και η ποιότητα των σχέσεων καταλήγουν να εξαρτώνται διαρκώς από την αγωνία του προβληματισμού για την άλυτη αμφιβολία.

Εκτός από τις ορθολογικές και λογικές ερωτήσεις, μπορεί επίσης να υπάρχουν αμφιβολίες και ερωτήσεις που φαίνονται πιο ευφάνταστες και μοχθηρές εξαρχής. Παραδείγματα αυτών των ερωτήσεων μπορεί να είναι: « Ίσως είμαι ομοφυλόφιλος ; – Ίσως θα μπορούσα να αυτοκτονήσω ; – Θα μπορούσα κάποια μέρα να γίνω ναρκομανής ; – Τι θα γινόταν αν πουλούσα την ψυχή μου στον διάβολο εκείνη τη φορά που το σκέφτηκα αυτό; »

Τέτοιες ερωτήσεις είναι θεμελιωδώς ανόητες επειδή μια σύντομη ανάλυση αποκαλύπτει, στην περίπτωση των παραδειγμάτων που αναφέρθηκαν παραπάνω, ότι το υποκείμενο δεν αισθάνεται ομοφυλόφιλος, δεν σκοπεύει να αυτοκτονήσει, δεν έχει λόγο ή θέλει να γίνει τοξικομανής και δεν θέλει ή πιστέψτε ότι είναι λογικά δυνατό να πουλήσετε ψυχή στον διάβολο.

Αυτό σημαίνει ότι στο επίπεδο των προθέσεων και της άμεσης αίσθησης του υποκειμένου, οι ερωτήσεις είναι ανόητες και παράλογες, ενώ το επίπεδο στο οποίο φαίνεται να έχουν νόημα η ερώτηση και η αμφιβολία είναι το ορθολογικό επίπεδο, δηλαδή αυτό της αφηρημένης συλλογιστικής και καθαρό. υπόθεση.εννοιολογική. Έτσι ξεκινά μια σειρά από λογικά επιχειρήματα για να προσπαθήσουμε να καταλήξουμε σε μια βεβαιότητα, ένα ορθολογικό και οριστικό συμπέρασμα που μας καθησυχάζει ότι το πολύ φοβερό γεγονός δεν υπάρχει, δεν έχει συμβεί ή δεν θα μπορέσει να συμβεί.

Αυτή η διαδικασία, όμως, είναι προορισμένη να μην έχει τέλος, γιατί για κάθε συλλογισμό που φαίνεται να οδηγεί σε οριστική επιβεβαίωση, μια νέα ένσταση είναι έτοιμη να συρθεί στο μυαλό, για να αντικρούσει τα προηγούμενα συμπεράσματα.

Στην παθολογική αμφιβολία, η συλλογιστική δεν βοηθά στην εύρεση της λύσης. Αντίθετα, την ωθεί όλο και πιο μακριά. Μερικές φορές αρχίζουμε ακόμη και να το συζητάμε με άλλους, σε εξαντλητικές προσπάθειες να επιλύσουμε το δίλημμα μαζί , αλλά αυτό μόνο χειροτερεύει την κατάσταση.

Η αμφιβολία αρχίζει να εισβάλλει στο μυαλό. Αναπτύσσεται σαν καρκίνος, που εισβάλλει σταδιακά στη συνείδηση ​​και που τρέφεται ουσιαστικά από όλες τις απαντήσεις που του προσφέρονται. σαν πολύ κακός και ακόρεστος θεός, η αμφιβολία καταβροχθίζει όλες τις απαντήσεις, εναντιώνεται σε χίλια επιχειρήματα και απαιτεί όλο και περισσότερες δοκιμές και επαληθεύσεις, σπρώχνοντας το θέμα στην απόγνωση.

 

Ένα παράδειγμα: η αμφιβολία ότι είσαι ομοφυλόφιλος
Το ερώτημα ίσως προέκυψε σε ένα αγόρι που ξαφνικά έχει εκφράσει μια θετική εκτίμηση για τα φυσικά χαρακτηριστικά ή τον χαρακτήρα ενός συνομήλικου του. Εξ ου και η ξαφνική αμφιβολία: "Πώς γίνεται να σκέφτομαι αυτά τα πράγματα; Είμαι ομοφυλόφιλος;". Μετά ένα ξαφνικό τράνταγμα, ένας τρόμος:Κι αν ναι;". Από εκείνη τη στιγμή αρχίζει ένας προβληματισμός, για να προσπαθήσει να διαλύσει την έστω και μακρινή πιθανότητα ότι αυτό μπορεί να είναι αλήθεια.

Αρχίζεις να συλλογίζεσαι και να αναζητάς επιβεβαίωση του γεγονότος ότι ποτέ δεν είχες τέτοιες σκέψεις, ότι πάντα σε έλκυαν τα κορίτσια, ότι οι πρώτες σου εμπειρίες ήταν με το αντίθετο φύλο και ήταν ευχάριστες, κ.λπ. Αλλά μετά: « Γιατί μου ήρθε ποτέ αυτή η σκέψη; Μπορεί μια τέτοια σκέψη να περάσει από το μυαλό ενός ατόμου που δεν είναι ομοφυλόφιλος και δεν μπορεί ποτέ να γίνει ;» Με λίγα λόγια, ξεκινά μια ολόκληρη σειρά επιχειρημάτων, για να επιλυθεί σε θεωρητικό επίπεδο αυτό που γίνεται ένα ολοένα και πιο οδυνηρό δίλημμα.

Κοσκινίζουμε την προηγούμενη ζωή μας, αξιολογούμε όλα τα σημάδια και τις ενδείξεις, διαβάζουμε στο διαδίκτυο. Ξεκινά μια έρευνα που μπορεί επίσης να περάσει σε μια «επιστημονική» έρευνα στο πεδίο. Για παράδειγμα, μπορείτε να αρχίσετε να παρατηρείτε τα αγόρια για να δείτε τι νιώθουν ή να φανταστείτε ότι κάνουν σεξουαλικές πράξεις, για να αξιολογήσετε τα αποτελέσματα. Μπορεί επίσης να συμβεί κάποιος να αρχίσει να ελέγχει τη συμπεριφορά του και τις αυθόρμητες σωματικές του κινήσεις, από φόβο μήπως αυτές προδώσουν την τρομερή «αλήθεια» στα μάτια των άλλων.

Με αυτόν τον τρόπο, ό,τι πρέπει απλώς να θεωρείται αληθινό με βάση τις επιθυμίες, τα συναισθήματα και τα συναισθήματα, παγιδεύεται σε μια αναζήτηση στοιχείων, συλλογισμών και προβληματισμών, με αποτέλεσμα τα στοιχεία της απάντησης να απομακρύνονται όλο και περισσότερο, επειδή η αμεσότητα Το συναίσθημα είναι θαμμένο κάτω από το βουνό των αποδεικτικών στοιχείων, των συλλογισμών και των προβληματισμών.

Οι μέρες είναι γεμάτες αγωνία με κορυφές πανικού και, όσο η αμφιβολία αποτυγχάνει να διαλυθεί με συλλογισμό, τόσο περισσότερο προσπαθούμε να χρησιμοποιήσουμε ακόμη περισσότερο αυτό που ήδη δεν λειτουργεί, δηλαδή περαιτέρω συλλογισμούς, δοκιμές και επιβεβαίωση. Σε σημείο που, ακόμα κι όταν περιστασιακά νιώθεις πιο ελεύθερος και πιο αποσπασμένος, ξαφνικά «θυμάσαι» ότι έχεις το «πρόβλημα», την άλυτη αμλητική αμφιβολία, το σπαθί που κρέμεται πάνω από το κεφάλι σου. και ξαναπέφτει στο σκοτάδι και την αγωνία.

 

Εύρεση σταματώντας την αναζήτηση
Αυτό που δεν συνειδητοποιούμε είναι ότι το πρόβλημα δεν αντιπροσωπεύεται από το περιεχόμενο της αμφιβολίας και επομένως από την απάντηση στην ερώτηση. Το πρόβλημα βρίσκεται εξ ολοκλήρου στη δραστηριότητα της συνεχούς αναζήτησης της απάντησης. Εδώ, όπως σε όλες τις παρόμοιες περιπτώσεις, η λύση δεν είναι να στοχαστείς περισσότερο και να συλλογιστείς, αλλά αντίθετα να σταματήσεις να σκέφτεσαι και να συλλογίζεσαι για το πρόβλημα. Η απάντηση στην αμφιβολία, στην παθολογική της μορφή, δεν βρίσκεται σε πολύπλοκους συλλογισμούς, αλλά εμφανίζεται αντιθέτως ακριβώς όταν η ίδια η αναζήτηση της απάντησης διακόπτεται.

Είναι σαν να μετακινείτε συνεχώς το νερό για να αναζητήσετε ένα δαχτυλίδι που έχει πέσει στον πυθμένα μιας λίμνης. όσο περισσότερο κουνιέται το νερό, τόσο περισσότερο η άμμος από το κάτω μέρος ανεβαίνει στην επιφάνεια, εμποδίζοντας τη θέα μας. Μόνο σταματώντας και περιμένοντας να κατακαθίσει η άμμος, ο δακτύλιος θα φαίνεται πολύ καθαρός στο κάτω μέρος.
Βρίσκεται παύοντας να αναζητάς.

Στη θεραπεία της παθολογικής αμφιβολίας , το πιο συνηθισμένο θεραπευτικό λάθος είναι η προσπάθεια να βοηθηθεί ο ασθενής να κάνει μια επιλογή που δεν ξέρει πώς να κάνει, η προσπάθεια να συλλογιστεί πιο λογικά από τη δική του, η επίδειξη της αβάσιμης αμφιβολίας και η πρόταση της απάντησης. Ωστόσο, αυτή η προσέγγιση είναι απελπιστική, επειδή ο ασθενής είναι ειδικός σε αυτό το είδος συλλογισμού, και η προσφορά ακόμη και νέων επιχειρημάτων απλώς τροφοδοτεί την τάση του να συλλογίζεται ακόμη περισσότερο.

Για να εξαλειφθεί η πεποίθηση του ασθενούς στην ανάγκη να επιλύσει την αμφιβολία μέσω της συλλογιστικής και των αποδεικτικών στοιχείων, είναι απαραίτητο να τον καθοδηγήσουμε μέσα από θεραπευτικά στρατηγήματα για να σταματήσει η συλλογιστική, για να του επιτρέψουμε να έχει πρόσβαση στην διορθωτική συναισθηματική εμπειρία μεγαλύτερης γαλήνης που έρχεται όταν σταματά να στοχάζεται.

Κατά τη θεραπεία της παθολογικής αμφιβολίας, το άτομο πρέπει να καθοδηγείται, μέσω συγκεκριμένων οδηγιών, ώστε να διακόπτει την αδιάκοπη σκέψη του, καθώς αυτή είναι στην πραγματικότητα η πραγματική αιτία του πόνου και της δυσφορίας του. Η προσπάθειά τους να λύσουν την αμφιβολία μέσω της συλλογιστικής ήταν η παγίδα στην οποία βρέθηκαν , η οποία ουσιαστικά έχει γίνει η φυλακή τους και ο λαβύρινθος από τον οποίο δεν μπορούν πλέον να ξεφύγουν.

Θα του παρακινηθεί λοιπόν υπαινικτικά να φοβάται να απαντήσει σε ερωτήσεις σχετικά με αυτό το θέμα ή θα του δοθεί εντολή να γράψει τη ροή του συλλογισμού όλη την ημέρα σύμφωνα με ένα μοτίβο τρόπων και εποχών, για να εμποδίσει τον αναρχικό αυτοματισμό της συνεχούς σκέψης του. Με αυτόν τον τρόπο, βιώνεται μείωση του άγχους και η αμφιβολία σταδιακά καταλήγει να χάνει τη σημασία της.

Μια αμφιβολία, όσο κι αν φαίνεται σαν εύλογη ερώτηση στην αρχή, γίνεται παθολογική όταν το βάρος και η σημασία της είναι υπερβολική, έως ότου το πρόβλημα δεν είναι πια το αρχικό, αλλά γίνεται το γεγονός ότι το άτομο καταπιέζεται και εισβάλλει η αγωνία του συνεχούς συλλογισμού.

Οι ερωτήσεις εμφανίζονται ως αγάπη χαμηλωμένη μπροστά στο θέμα, στην οποία δαγκώνει συνεχώς με τις προσπάθειές του να απαντήσει. Όσο περισσότερες απαντήσεις προσφέρονται, τόσο περισσότερα άλλα αγκίστρια για δάγκωμα θα εμφανιστούν, σε μια ατελείωτη διαδικασία. Μόνο με το να σταματήσουμε να δαγκώνουμε συνεχώς τις ύπουλες ερωτήσεις, η παθολογική διαδικασία μπορεί να διακοπεί, αποκαθιστώντας την ψυχική γαλήνη.

Και τότε η σεξουαλική σας ταυτότητα θα είναι ξεκάθαρη χωρίς να χρειάζεται να το σκεφτείτε. Θα γίνει δεκτό ότι αν κάποιος επιλέξει μια σχολή, πρέπει απαραίτητα να αφήσει μια άλλη. ότι ακόμα κι αν ένα συγκεκριμένο φυσικό ή ψυχολογικό χαρακτηριστικό ενός συντρόφου δεν είναι υπέροχο για εμάς, δεν είμαστε διατεθειμένοι να χάσουμε οτιδήποτε άλλο μας αρέσει τόσο πολύ. ότι στη ζωή δεν μας δίνεται να ξέρουμε αν απρόβλεπτες μελλοντικές περιστάσεις θα μας κάνουν να βρεθούμε σε καταστάσεις που ποτέ δεν θα φανταζόμασταν κ.λπ.

Απλώς, συνεχίζει κανείς να ζει, μακριά από εκείνη την αναζήτηση της τελειότητας, του ελέγχου και της απόλυτης βεβαιότητας που χαρακτηρίζει τη μορφή της εμμονικής σκέψης σε όλες τις παραλλαγές της.

 

Δρ. Antonio Iusto (Επίσημος Ψυχοθεραπευτής του Κέντρου Στρατηγικής Θεραπείας)

 

Βιβλιογραφία:
Nardone G., Portelli C., (2013) Εμμονές, Καταναγκασμοί μανίες, Μιλάνο, Ponte alle Grazie
Nardone G., (1993) Φόβος, πανικός, φοβίες. Η θεραπεία σε σύντομο χρονικό διάστημα, Μιλάνο, Ponte alle Grazie
Nardone G., (2013) Ψυχοπαγίδα, Μιλάνο, Ponte alle Grazie
Nardone G., De Santis G. (2011) Cogito ergo υποφέρω, Μιλάνο, Ponte alle Grazie
Nardone G., (2014) Φόβος για αποφάσεις, Μιλάνο, Ponte alle Grazie
Watzlawick P, Nardone G. (1997) Σύντομη Στρατηγική Θεραπεία, Μιλάνο, Ponte alle Grazie
Watzlawick P, Nardone G. (1990) Η τέχνη της αλλαγής, Μιλάνο, Ponte alle Grazie
Nardone G, Ray Wendel A. (2007) Paul Watzlawick- Το να κοιτάς μέσα σε τυφλώνεις, Μιλάνο, Ponte alle Grazie