Komunikacja strategiczna w szkole w służbie nauczycieli i uczniów

„Nie ma nic szlachetniejszego niż umiejętność przyciągnięcia uwagi ludzi słowami, ukierunkowania ich opinii, odwrócenia ich od tego, co uważamy za złe i poprowadzenia ich do tego, co cenimy” (Cicero, de Oratore, 55 pne)

Czy to możliwe, że język sugestywny może być dźwignią wzbudzenia w młodych ludziach większej pasji i ciekawości kultury i wiedzy? To od komunikacji musimy zacząć, a może zacząć w inny sposób. Słowo komunikacja brzmi bardzo aktualnie i przypomina nam o współczesnym systemie kulturowym: wokół niego powstały teorie, a także stworzono kursy uniwersyteckie, do tego stopnia, że ​​termin ten jest obecnie nawet nadużywany.

To z pewnością jeden z najbardziej dyskutowanych tematów, a umiejętności komunikacyjne wydają się niezbędne do poruszania się i osiągania sukcesów we współczesnym świecie. Istnieje jednak pewien paradoks: w dobie globalnej informacji i technologii zdolność do jasnego i precyzyjnego wyrażania się coraz bardziej maleje. Nietrudno zauważyć, że poziom kompetencji językowych i ekspresyjnych dzisiejszego „standardowego” absolwenta we Włoszech zasadniczo pokrywa się z poziomem tych, którzy wczoraj zakończyli obowiązkową szkołę (analfabetyzm powracający i funkcjonalny). Sztuka komunikacji powinna być być może ponownie oddana w służbę społeczności, a zatem także szkołom; tak jak skuteczność mówcy/nauczyciela wymaga ponownego rozważenia, a publiczność – uczniowie – powinna być jego sędzią.

A skutki, które należy ponownie wywołać, są co najmniej trzy: że słuchacz jest przekonany słowami; że jest nią zachwycony, czując muzykalność zbliżoną do poezji; że jest zaangażowany emocjonalnie, również dzięki wyraźnemu podkreśleniu tego, co czuje rozmówca. Wśród wielu formuł językowych, jakie znajdujemy w literaturze, tylko kilka jest zdolnych do wytworzenia analogii i bezpośredniości emocjonalnej. Metafora, narracja i aforyzm, wszystkie narzędzia komunikacyjne już szeroko stosowane w pismach greckich, a także w starożytnej chińskiej mądrości.

Spośród nich aforyzm wydaje się być najskuteczniejszy: rozbraja, omija opór i prowokuje to, co profesor Giorgio Nardone w swojej Terapii strategicznej nazywa „ korygującym doświadczeniem percepcyjnym i emocjonalnym ”. Jeśli spróbujemy przenieść tę konstrukcję operacyjną do świata szkoły, cele staną się następujące: oczarować i edukować uczniów; uczynić lekcje niezapomnianymi, a zatem satysfakcjonującymi, przy użyciu konkretnych aforyzmów.

Ich konstytutywna formuła, w rzeczywistości nieopierająca się na bardziej tradycyjnej logice linearnej, może stanowić nowy i skuteczny wytrych dostępny dla nauczyciela, który musi codziennie otwierać mentalne drzwi młodego człowieka (który pod względem rozproszenia wiedziałbym, jak napisać książkę!). Frustrujące uczucie zmęczenia i trudności w najlepszym przekazywaniu wiedzy i umiejętności nastolatkom w trakcie rozwoju hormonalnego i spazmatycznych poszukiwań zrozumienia świata poza rodziną/szkołą: tego często doświadcza nauczyciel.

Istnieje kilka podstawowych składników potrzebnych do przeprowadzenia lekcji „prawie idealnej” , jak nazwał ją Alfred de Musset: przykucie uwagi i zainteresowania; stopniowe budowanie intensywnej relacji, która może poruszyć inne struny w umyśle, wykraczające poza poznanie; tworzenie i podtrzymywanie motywacji do „uczenia się uczenia”; pobudzanie ucznia do wykorzystywania tych nauk i wiedzy.

Ze strategicznego punktu widzenia, mądre i wyważone użycie aforyzmów wycinanych i rozprowadzanych ad hoc w początkowej, centralnej i końcowej fazie wyrażanej wiedzy, ułatwia uczenie się znaczące, to jest rodzaj uczenia się, który pozwala zrozumieć sens wiedza, „integracja nowych informacji z już posiadanymi i wykorzystanie ich w różnych kontekstach i sytuacjach (umiejętności rozwiązywania problemów, krytycznego myślenia, metarefleksji). Właściwie właściwy „czas” jest niezbędny, tj. ukierunkowany na cel, z kolei kalibrowany do konkretnego typu klasy.

Kolejne ważne kryterium: rodzaj efektu, który chcesz wywołać, czyli sprawić, by uczeń poczuł dostrojenie się do osoby dorosłej, wywołanie destrukcyjnego efektu odkrycia, wywołanie awersyjnych uczuć wobec sposobów postrzegania rzeczy i reagowania na nie; wzmacniać przyjemne doznania w kierunku nastawienia/poznania/zachowania, które ma zostać wzmocnione, kadrować osiągnięte osiągnięcia.

Interwencja badawcza, którą przeprowadziłem w tym zakresie w 10 liceach Trentino (łącznie 40 lekcji), rejestrowane jako wskaźniki efektywności (konkretny i pozytywny wpływ na nauczycieli i uczniów, jaki daje strategiczne wprowadzenie aforyzmów na różnych typach lekcji i przedmiotów) i efektywności (ile i jaki wysiłek wkłada nauczyciel w przygotowanie jednostki dydaktycznej i podczas lekcji), następujące wyniki operacyjne.

Dla nauczycieli (Kwestionariusz Samooceny i Obserwacja w klasie) wysoki poziom zadowolenia pod koniec 10 lekcji w porównaniu do lekcji frontalnej; wysoki stopień uwagi i udziału uczniów w dwóch różnych sytuacjach uczenia się (z aforyzmami i bez) oraz znaczny wzrost ocen uzyskanych przez uczniów podczas dwóch testów (pisemny/komputerowy i ustny); przygotowanie jednostek dydaktycznych jest bardziej złożone dopiero w początkowych etapach, stopniowo stając się bardziej naturalne i automatyczne; wysoka przyjemność relacyjnej jakości klimatu w klasie, przy zmniejszeniu odczuwanego stresu. Dla uczniów (kwestionariusz samooceny i uczenia się) wzrost zdolności uwagi i aktywnego uczestnictwa, lepsze wyniki, wysoki poziom satysfakcji w porównaniu z tradycyjnymi lekcjami, większa skłonność do zaangażowania się w naukę w domu.

Prawdą jest, że, jak przypomina nam Cyceron, istnieje nierozerwalny związek między moralnością a elokwencją, między dobrym myśleniem a dobrym mówieniem i być może właśnie w tym utożsamieniu tkwi najmocniejsze, być może dziś najbardziej transgresyjne przesłanie jego myśli. Sztuka komunikowania się nie może ignorować rozległej wiedzy i przemyślenia etycznego: w rzeczywistości jest to z definicji cnota, której nie można cieszyć się w odosobnieniu, ale należy ją oddać na służbę społeczeństwu, a zwłaszcza młodzieży, która je stanowi. .

„ Prawda opowiedziana w kilku słowach, ale opowiedziana w sposób bardziej zaskakujący niż kłamstwo, jest aforyzmem ” (Papini).

Dr Marisa Ciola (Oficjalna Psychoterapeutka Ośrodka Terapii Strategicznej)

REFERENCJE
Nardone G., Watzlawick P., "Sztuka zmiany", Ponte alle Grazie, Florencja, 1990.
Nardone G., Watzlawick P., "Krótka terapia strategiczna”, Raffaello Cortina Editore, Mediolan, 1997.
Nardone G., Salvini A., "Międzynarodowy słownik psychoterapii”, Garzanti, Mediolan, 2013.
Nardone G., "Kieszonkowe strategiczne rozwiązywanie problemów”, Ponte alle Grazie, Mediolan, 2009.
Nardone G., "Zmień oczy, dotknij serca”, Ponte alle Grazie, 2007.
Nardone G., "Szlachetna sztuka perswazji”, Ponte alle Grazie, Mediolan, 2015.
Bortolotti A., „Clap”, Ec Creativa, Trento, 2015.