Ιδεοψυχαναγκαστική Διαταραχή

Ιδεοψυχαναγκαστική Διαταραχή (ΙΨΔ)

Μεταξύ των πιο σοβαρών και εξουθενωτικών μορφών ψυχοπαθολογίας είναι η ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή (OCD). Αυτή η διαταραχή είναι ανθεκτική στις φαρμακολογικές θεραπείες και τις παραδοσιακές ψυχοθεραπείες λόγω της λογικής, ασυνήθιστης και μερικές φορές παράξενης δομής της. Οι παραδοσιακές ψυχοθεραπευτικές προσεγγίσεις, στη θεραπεία της OCD, χρησιμοποιούν ορθολογική συλλογιστική βασισμένη στη συνηθισμένη λογική, η οποία τελικά συγκρούεται με την ασυνήθιστη λογική της ίδιας της διαταραχής. Το να πάσχει κανείς από OCD σημαίνει ότι εκδηλώνει συμπεριφορικές ή/και νοητικές τελετουργίες που αποτελούν μια ψυχολογική παγίδα από την οποία είναι δύσκολο να ξεφύγει. Μπορούν να κάνουν τη ζωή αδύνατη για τον πάσχοντα, αλλά και για τους γύρω του. Ο Ciorian EM δήλωσε: « Κάποιοι έχουν ατυχίες. Άλλοι εμμονές. Ποιες είναι πιο αξιολύπητες ;»

Οι τελετουργίες που μπορεί να εκτελεί ένα άτομο είναι αναπόφευκτες και ανεξέλεγκτες και μπορούν να εκτελεστούν για να αποτρέψουν ή να ενισχύσουν την πραγματικότητά του ή για να διορθώσουν τις αρνητικές επιπτώσεις μιας πράξης ή σκέψης. Αυτές είναι οι τρεις κύριες κατηγορίες ψυχαναγκαστικών τελετουργιών, αλλά είτε περιλαμβάνουν σκέψεις είτε συμπεριφορά, τροφοδοτούν την ίδια τη διαταραχή, καθιστώντας το άτομο σκλάβο του μηχανισμού μέσω του οποίου επιδιώκει να ελέγξει την πραγματικότητά του.

Σύμφωνα με την ταξινόμηση που προτάθηκε από την APA (Αμερικανική Ψυχιατρική Εταιρεία) DSM-IV-TR (Διαγνωστικό και Στατιστικό Εγχειρίδιο Ψυχικών Διαταραχών), η Ιδεοψυχαναγκαστική Διαταραχή (OCD) είναι μια αγχώδης διαταραχή που χαρακτηρίζεται από την παρουσία ιδεοληψιών και ψυχαναγκασμών. Στη συνέχεια, με την κυκλοφορία του DSM-V, που δημοσιεύθηκε το 2014, δημιουργήθηκε ένα νέο κεφάλαιο, με τίτλο «Ιδεοψυχαναγκαστική Διαταραχή και Σχετικές Διαταραχές», το οποίο διακρίθηκε από τις Αγχώδεις Διαταραχές. Η καινοτομία έγκειται στο γεγονός ότι αναγνωρίζεται ως ξεχωριστή νοσολογική οντότητα μαζί με άλλες συναφείς διαταραχές. Επιδημιολογικές μελέτες έχουν δείξει συχνότητα εμφάνισης στον πληθυσμό περίπου 5%.

Η διαταραχή επηρεάζει εξίσου και τα δύο φύλα, και η μέση ηλικία έναρξης κυμαίνεται μεταξύ 22 και 35 ετών, αλλά μπορεί να αρχίσει να εκδηλώνεται σταδιακά στην παιδική ηλικία και την εφηβεία. Οι πιο συχνά χρησιμοποιούμενες θεραπευτικές προσεγγίσεις στη θεραπεία της ιδεοψυχαναγκαστικής διαταραχής είναι η γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία και η σύντομη στρατηγική προσέγγιση. Υπάρχει μια ουσιαστική διαφορά μεταξύ των δύο τύπων παρέμβασης: η γνωσιακή συμπεριφορική προσέγγιση, συχνά σε συνδυασμό με φαρμακολογική θεραπεία, καθοδηγεί τον ασθενή μέσα από μια διαδικασία επίγνωσης και εθελοντικής προσπάθειας για να μάθει πώς να καταπολεμά ή να διαχειρίζεται τη διαταραχή. Θα μπορούσαμε να τη συνοψίσουμε ως «πρώτα εξήγησε, μετά καθοδήγησε». Όσον αφορά τη στρατηγική προσέγγιση, ωστόσο, ο θεραπευτής χρησιμοποιεί θεραπευτικά στρατηγήματα που στοχεύουν στη δημιουργία διορθωτικών συναισθηματικών εμπειριών στις αντιλήψεις και στη συνέχεια στην ανάπτυξη της ικανότητας διαχείρισης. Σε αυτήν την περίπτωση, μπορούμε να συνοψίσουμε την έννοια λέγοντας «πρώτα προκάλεσε δράση, μετά εξήγησε», ξεκινώντας από την υπόθεση ότι, όπως είπε ο Pascal, όσοι πείθουν τον εαυτό τους το κάνουν πιο γρήγορα και καλύτερα! Η στρατηγική μάθηση είναι επομένως ισχυρότερη εάν ο ασθενής βιώσει πρώτα τη δυνατότητα διαχείρισης του προβλήματος μέσω τυχαίων γεγονότων που σχεδιάζει ο θεραπευτής.

Η αμφιβολία είναι το εφαλτήριο για τη δημιουργική σκέψη, αλλά ταυτόχρονα είναι η κύρια πηγή της εμμονικής σκέψης.
(Τζόρτζιο Ναρντόνε)

Το άτομο που αναπτύσσει ΙΨΔ γενικά και αρχικά χρησιμοποιεί το τελετουργικό για να αντιμετωπίσει μια φοβική κατάσταση από την οποία θέλει να προστατευτεί. Το τελετουργικό, που δημιουργείται ελέγχοντας αυτό που φοβάται, δημιουργεί την αυταπάτη του ασθενούς ότι είναι προστατευμένος. Η επανάληψη αυτών των ενεργειών με την πάροδο του χρόνου θα εδραιώσει έτσι τη διαταραχή, η οποία επομένως έχει γίνει παγίδα που θα φυλακίσει το άτομο. Από στρατηγικής άποψης, ένα άτομο που παρουσιάζει μια ΙΨΔ παρουσιάζει τρεις συνήθεις επιχειρούμενες λύσεις οι οποίες, νομίζοντας ότι είναι καθοριστικές για το πρόβλημα, το τροφοδοτούν και το διατηρούν.
Αυτές οι επιχειρούμενες λύσεις είναι: στρατηγική αποφυγής αυτού που τρομάζει, αίτημα για επιβεβαίωση και βοήθεια, εκτέλεση προληπτικών, εξιλαστικών και επανορθωτικών τελετουργιών. Η θεραπευτική παρέμβαση λοιπόν θα επικεντρωθεί στη διακοπή της εφαρμογής των επιχειρούμενων λύσεων που διατηρούν την ενόχληση στον ασθενή και στο οικογενειακό σύστημα.

Όπως ήδη αναμενόταν, ένας ασθενής δεν μπορεί να πειστεί να εξαλείψει τις εμμονές του ή να διακόψει την εκτέλεση των τελετουργικών του πράξεων μέσω ορθολογικών εξηγήσεων.5 Με μια στρατηγική παρέμβαση, για παράδειγμα μέσω ενός από τους ελιγμούς που έχουν σχεδιαστεί για να δράσουν στη διαταραχή, θα ρωτήσει με ακρίβεια να εκτελέσει το τελετουργικό «καλύτερα», προτείνοντας «μια πιο αποτελεσματική μέθοδο» για την ικανοποίηση των αναγκών του και την επίτευξη του σκοπού του: τον έλεγχο του φόβου.

Στη συνέχεια ακολουθείται η λογική στην οποία βασίζεται η ιδεοψυχαναγκαστική συμπτωματολογία, για να δημιουργηθεί ένα αντίθετο τελετουργικό που επιτρέπει την πρόσβαση στην αντίληψη του ασθενούς και τον καθοδηγεί στην απελευθέρωση των συμπτωμάτων. Το αντίθετο τελετουργικό επιτρέπει να σπάσει το άκαμπτο μοτίβο της αντίληψης της δράσης που καθησυχάζει τον φόβο-επιβεβαίωση της απειλής της φοβικής πεποίθησης. Επομένως το τελετουργικό (μαζί με τις άλλες δύο επιχειρούμενες λύσεις) θεωρείται ως η «μοναδική ευκαιρία» για να καταπνίξει τη φοβική αντίληψη αλλά ταυτόχρονα, ακριβώς επειδή εφαρμόζεται για αυτόν τον σκοπό, απλώς θα την κάνει πιο απειλητική.
Ο ελιγμός προφανώς θα είναι προσαρμοσμένος και προσαρμοσμένος στον ασθενή και το πρόβλημά του, με αποτέλεσμα να μην καταφεύγουμε στις ίδιες «συνταγές» παρέμβασης που εφαρμόζονται εκ των προτέρων αλλά δημιουργώντας μια εξατομικευμένη παρέμβαση, όπως ένας ράφτης θα έραβε ένα ραμμένο κοστούμι για το άτομο.

Δρ. Ελεονόρα Καμπόλμι ( Ψυχολόγος – Επίσημη Ψυχοθεραπεύτρια του Κέντρου Στρατηγικής Θεραπείας)

ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ

Αποσπάσματα κώδικα PHP Powered By: XYZScripts.com