Ψυχοθεραπεία που εφαρμόζεται σε ιατρικές παθολογίες: προοπτικές μιας ιατρικής επιστήμης με ψυχή

Νεανικός διαβήτης

Είμαι γιατρός και είμαι και ψυχοθεραπεύτρια. Ένας από τους στόχους μου τα τελευταία χρόνια ήταν να συνδυάσω ιατρική και ψυχολογία. Πολύ συχνά στην πράξη υπάρχει μια τάση διάκρισης των περιοχών επιρροής, στον απόηχο της διάκρισης μεταξύ νου και σώματος που υπέθεσε ο Αριστοτέλης. Πριν όμως από τον Αριστοτέλη, ο Ιπποκράτης ήταν ο πρώτος γιατρός, αλλά και ο πρώτος ψυχολόγος. Αυτός, που ήταν εγγονός του Πρωταγόρα, χρησιμοποίησε τις τεχνικές πειθούς της σοφιστικής φιλοσοφίας, δηλαδή τα αρχαιότερα δυτικά απομεινάρια της σύγχρονης ψυχολογίας, για να δώσει συνταγή. Λέγεται ότι κάθε φορά που είχε έναν δύσκολο ασθενή έβαζε τον θείο του να τον συνοδεύει στο κρεβάτι του αρρώστου για να πείσει τον ασθενή να εμπιστευτεί τον εαυτό του στη φροντίδα του.

Η σύγχρονη τεχνολογία που εφαρμόζεται στην ιατρική έχει διευρύνει το χάσμα μεταξύ εκείνων που θεραπεύουν το σώμα και εκείνων που θεραπεύουν το μυαλό. Η σύγχρονη ιατρική έχει επηρεαστεί τόσο πολύ από την τεχνολογική καινοτομία που έχει επισκιάσει ακόμη και την αναμνησία και την παλιά καλή κλινική εξέταση - δηλαδή, τη συνέντευξη με τον ασθενή για τη συλλογή του ιατρικού ιστορικού του και την εξέταση με γυμνά χέρια από τον γιατρό, με την τεχνική βοήθεια μόνο ενός στηθοσκοπίου. Αυτά παραμένουν, ωστόσο, έγκυρα διαγνωστικά εργαλεία, και επίσης τα πιο οικονομικά. Γνωρίζω ότι για τον αναγνώστη, ακόμη και για ορισμένους γιατρούς, αυτό μπορεί να φαίνεται σαν μια ρομαντική προσπάθεια να επανεκτιμηθούν πράγματα που θεωρούνται ξεπερασμένα. Ωστόσο, μπορώ να σας διαβεβαιώσω ότι η τεχνολογία δεν έχει ακόμη αντικαταστήσει τον διάλογο με τον ασθενή και την τυπική επίσκεψη στο κρεβάτι.

Στο ιατρείο μου ως ψυχοθεραπευτής, ακριβώς επειδή μιλάμε με ασθενείς, έτυχε επίσης να παλέψω για τη διάγνωση του όγκου που έγινε με μαγνητική τομογραφία και αξονική τομογραφία και μετά από διάφορες διαταραχές να με δει να συμφωνώ με τον συνάδελφό μου χειρουργό την παραμονή μιας ήδη προγραμματισμένης χειρουργικής επέμβασης .

Μια καλή συνέντευξη μπορεί ακόμη και να διαψεύσει τη διάγνωση του καρκίνου του παγκρέατος, σε αυτή την περίπτωση, ακόμη και αν γίνει με τις πιο προηγμένες διαγνωστικές τεχνικές, με συνέπεια να στείλει έναν άνθρωπο πίσω στις καλές συνήθειες συνταξιοδότησής του αντί να τον οδηγήσει στο χειρουργείο με μια άσχημη διάγνωση. Πράγματι, μια ιατρική επιστήμη που ξέρει πώς να χρησιμοποιεί την τεχνολογία, αλλά που διατηρεί την ψυχή της, δηλαδή την εξέταση της αφήγησης του ασθενούς, της πρωτοτυπίας του ακόμη και στην ανάδειξη των συμπτωμάτων ή των υποτιθέμενων συμπτωμάτων της νόσου.

Ένα πεδίο όπου η σύνδεση μεταξύ νου και σώματος, μεταξύ λόγου και τεχνικής είναι εμφανής, βρίσκεται στο κεφάλαιο των ψυχοσωματικών παθήσεων, όπου μπορείτε να θεραπεύσετε το σώμα ξεκινώντας από το μυαλό και όπου μπορείτε να θεραπεύσετε το μυαλό ξεκινώντας από το σώμα. Οι δερματολογικές και ανοσολογικές ασθένειες είναι τόσοι πολλοί τομείς όπου η ψυχοθεραπεία μπορεί να βοηθήσει την ιατρική να επιτύχει βελτιώσεις ή θεραπείες. Η σχέση μεταξύ νου και σώματος στις μεταβολικές ασθένειες είναι ιδιαίτερα εμφανής.

Στην καθημερινή πρακτική του ψυχοθεραπευτή υπάρχουν ήδη εκατοντάδες περιπτώσεις ανθρώπων που ήρθαν σε εμένα για κάποιο ψυχολογικό πρόβλημα, αφού η ψυχοθεραπεία ολοκληρώθηκε με επιτυχία, είδαν όλες τις βιολογικές παραμέτρους να ομαλοποιούνται. Οι θυρεοειδικές ορμόνες επέστρεψαν στο φυσιολογικό, τα ηπατικά και τα παγκρεατικά ένζυμα επέστρεψαν στο φυσιολογικό εύρος, προφανώς τεκμηριωμένη με συνεχή παρακολούθηση από συναδέλφους ενδοκρινολόγους και γαστρεντερολόγους. Τίποτα μαγικό ή απατηλό. Η σύνδεση μεταξύ της εγκεφαλικής έδρας του νου και του σώματος είναι επίσης σαφής από ανατομική άποψη, απλώς ανατρέξτε στον άξονα υποθάλαμος-υπόφυση-θυρεοειδής-μεταβολικά όργανα: έντερο, ήπαρ ...

Μετά από αυτές τις σκέψεις, σε συνεννόηση με έναν συνάδελφο ενδοκρινολόγο νοσοκομείου, αποφασίσαμε να ποσοτικοποιήσουμε αυτή τη σύνδεση. Επιλέξαμε να ξεκινήσουμε με τον διαβήτη τύπου 1, τον νεανικό διαβήτη . Παράλληλα με τις μελέτες νανοτεχνολογίας που διεξήγαγε ο συνάδελφός μας, σε συνεργασία με το Ιταλικό Ινστιτούτο Τεχνολογίας στη Γένοβα, για την ανάπτυξη ολοένα και πιο έξυπνων συστημάτων έγχυσης ινσουλίνης, και έτσι παράλληλα με πρωτοποριακές τεχνολογικές μελέτες, αποφασίσαμε να εργαστούμε πειραματικά με μια ομάδα ασθενών για να συνδυάσουμε τις ιατρικές θεραπείες με τη Στρατηγική Ψυχοθεραπεία.

Το μοντέλο Στρατηγικής Θεραπείας του Giorgio Nardone είναι ιδιαίτερα κατάλληλο για συνεργασία με την ιατρική, επειδή αποτελεί μια ρεαλιστική προσέγγιση που στοχεύει στην άρση των ακαμψιών στο Αντιληπτικό Αντιδραστικό Σύστημα, στην προκειμένη περίπτωση που σχετίζονται με την απροσδόκητη διάγνωση διαβήτη σε έναν νεαρό άνδρα. Έχει επίσης τη μοναδική ικανότητα να αξιοποιεί τους άθικτους και δυνητικά διαθέσιμους πόρους του ασθενούς για να ξεπεράσει τους περιορισμούς που επιβάλλονται από τις ιατρικές θεραπείες. Ο στόχος δεν είναι μόνο η θεραπεία της νόσου, αλλά και η διάγνωση του πώς η νόσος ενσωματώνεται στην αφήγηση του ασθενούς, στο σύστημα αντίληψης της πραγματικότητας και πώς η θεραπεία πρέπει να ενσωματωθεί σε αυτήν την αφήγηση για να λειτουργήσει βέλτιστα.

Όπως εξηγεί ο γενετιστής Sermonti, η επιστήμη αποδεικνύει ότι έχει ψυχή όταν παρεμβάλλεται σε μια αφήγηση, εν προκειμένω στην ατομική αφήγηση, που είναι η πρωτοτυπία του ασθενούς με τις αξίες του. Για παράδειγμα, η θεραπεία ενός αθλητή σημαίνει να του εγγυηθείς τη δυνατότητα να συνεχίσει τη δραστηριότητα και να έχει απόδοση: ο θεραπευτικός μοχλός είναι ο αθλητικός στόχος. μια νεαρή γυναίκα μπορεί αντί αυτού να έχει στόχο τη μητρότητα.

Από αυστηρά τεχνικής άποψης θα πραγματοποιήσουμε μια διαχρονική μελέτη, δηλαδή θα αξιολογήσουμε την τάση των μεταβολών των μεταβολικών παραμέτρων μετά την ψυχοθεραπεία σε σχέση με την τάση πριν την ψυχοθεραπεία και με τη διακύμανση της ψυχικής στάσης απέναντι στην παθολογία.

Στη συνέχεια, θα διεξαχθεί μια συγχρονική έρευνα: θα αξιολογήσουμε την τάση των μεταβολικών παραμέτρων σε άτομα που υποβάλλονται σε θεραπεία με ψυχοθεραπεία σε σύγκριση με ασθενείς που λαμβάνουν θεραπεία μόνο από βιολογική άποψη προφανώς με την ίδια ηλικία, κοινωνικοοικονομική και πολιτισμική κατάσταση, διαβήτη αποζημίωση, βάρος, διατροφική συμπεριφορά.

Σε ένα πρόσφατο βιβλίο, ο Fabrizio Benedetti, νευροφυσιολόγος στο Πανεπιστήμιο του Τορίνο, διαπίστωσε ότι οι λέξεις μπορούν να βοηθήσουν τα φάρμακα στη θεραπεία ασθενειών. Τα καλά λόγια επηρεάζουν την έκκριση νευροδιαβιβαστών, ευνοώντας επίσης τις διαδικασίες επούλωσης από οργανική άποψη.

Αυτό που θα ζήσουμε είναι η επίδραση των καλών λέξεων και των καλών στρατηγικών στην κλινική πορεία της φαρμακευτικής θεραπείας και στην ποιότητα ζωής των ιατροποιημένων ασθενών. Η ψυχοθεραπεία δεν θα γίνει κατανοητή με αναγωγικό τρόπο, όπως από την άλλη συμβαίνει συχνά, ως υποστήριξη στον ιατροποιημένο ασθενή, αλλά ως συμπληρωματικός και ολοκληρωμένος παράγοντας στη συνολική θεραπεία του ασθενούς.

Η μελέτη σχεδιάστηκε πρόσφατα, αλλά έχουν ήδη πραγματοποιηθεί κάποιες ομαδικές συναντήσεις με ασθενείς, οι οποίοι ήταν ενθουσιασμένοι με την ιδέα, μαρτυρώντας ότι όταν οι επαγγελματίες υγείας προτείνουν κάτι καινοτόμο όχι μόνο από τεχνολογική άποψη, αλλά και η ανθρώπινη συναίνεση και συνεργασία είναι εγγυημένη .

Δρ Andrea Vallarino
(Ιατρός, ψυχοθεραπευτής, επίσημος ερευνητής και καθηγητής του Κέντρου Στρατηγικής Θεραπείας)

Βιβλιογραφία

Nardone, G.; Watzlawick, Π. Η τέχνη της αλλαγής, Ponte alle Grazie, Μιλάνο, 1990
Sermonti, G., Μια επιστήμη χωρίς ψυχή, Lindau, Τορίνο, 2019 (πρώτη δημοσίευση 2008)
Benedetti, F., Hope is a drug, Mondadori, Μιλάνο, 2018